Veel mensen leren het woord Informatiearchitectuur voor het eerst kennen als ze zich inlaten met de wereld van internet. In vakjargon wordt ook heel vaak over ‘IA’ gesproken. Hiermee doelt men op het proces van informatie architectuur of de persoon die deze taak vervult; de informatie architect. Ook zijn er nog wel andere namen in omloop zoals bijvoorbeeld ‘functioneel consultant’ maar die dekken lang niet zo mooi de lading in goed Nederlands.
Heel kort gezegd is informatiearchitectuur het proces waarmee de inhoud van een website structuur krijgt. Iets completer is het te omschrijven als ‘het gehele systeem van content en navigatie elementen die gebruikers in staat stelt de gewenste informatie te vinden en te gebruiken op de beoogde manier.’ Hoe beter de informatie architect hierin is geslaagd hoe beter de website door bezoekers wordt beoordeeld.
Daarmee is Informatie Architectuur een van de belangrijkste pijlers onder de realisatie van een goede website. En vaak ook een ondankbare: Is de opzet van IA geslaagd, dan zal dit beslist niemand opvallen. Tenslotte legt men dan bijna intuïtief de juiste weg af, navigerend over de website. Is de informatie architectuur echter onder de maat, dan is het commentaar niet van de lucht. In het slechtste geval is er dan geen doorkomen aan is en schotelt men slechts met grote moeite de gewenste informatie aan de bezoeker voor.
De informatie architect is daarom een belangrijke partner van iedereen die een goede website wil bouwen. Nog voordat er een ontwerp gemaakt wordt en nog voordat er een letter is geprogrammeerd zorgt hij ervoor dat er orde wordt geschapen in de chaos van belangen, wensen en verwachtingen.
Het probleem voor een informatie architect is vaak dat zijn rol niet zo duidelijk is te omschrijven als die van een ontwerper of een programmeur. Deze laatste functie aanduidingen kennen we al langer en geven ons een redelijk beeld van hetgeen iemand als primaire taak heeft. Voor de functie van informatiearchitect ligt dat anders. Tot voor kort bestond er geen keur aan instituten waar men een algemeen erkende opleiding kon volgen.
Mogelijk dat dit komt door de typische rol van de informatie architect, die in het dagelijkse leven nauw samenwerkt met de software- en web ontwikkelteams. De focus van de informatie architect ligt echter op zaken als navigatie methodiek en gebruiksgemak (vaak nog breder als ‘usability’ aangeduid) in plaats van grafisch ontwerp, coderen of programmeren.
De informatie architect wordt gevormd door zijn achtergrond, alhoewel er geen typisch profiel is te ontdekken. Het zijn vaak omnivoren –alleseters- die vanuit hun professie in aanraking zijn gekomen met de mogelijkheden van het internet. Tekst schrijvers of producers, leden van webteams, marketeers, webmasters, marktonderzoekers, interface ontwerpers en zelfs programmeurs; bijna altijd is de interesse vanuit het medium geboren en daarmee hebben we doorgaans te maken met liefhebbers. De mensen die weten wat er kan. Die niet denken in de beperkingen van een bepaalde programmeertaal of binnen de contouren van een grafisch ontwerp. De kans dat u een gesprekspartner treft die in deze rol al meer dan 10 jaar functioneert is daarom ook klein. De functie is ontstaan vanuit de ontwikkeling van het internet. Een informatie architect kan zich alleen ontwikkelen door de dwingende noodzaak om op een efficiënte wijze de feitelijke communicatie te organiseren. Alleen zij die hier in slagen blijven lange tijd aan de bal.
Het gaat de informatie architect er om juist die informatie te filteren die een bezoeker gebruikt om een antwoord op zijn of haar vraag te krijgen. Dat is niet vrijblijvend; een informatie architect zal de handelingen die een bezoeker op een website verricht (of moet verrichten) omschrijven als een taak. En net als in het dagelijkse leven is iemand nu eenmaal voor een lichtere taak makkelijker te porren dan voor een lastige.
De gereedschappen die ter beschikking staan zijn ruim te omschrijven. Naast de technische gereedschappen die een goed geoutilleerd internet bedrijf ter beschikking heeft spelen ook zaken als journalistieke vaardigheden, kennis van database management, mogelijkheden van design en communicatieve vaardigheden een belangrijke rol.
Belangrijk is de vraag of u de informatie architectuur moet overlaten aan het door u geselecteerde bureau of dat u zelf aan de gang moet gaan. Ik ga er hierbij van uit dat het bureau een echte IA in dienst heeft uiteraard. Het aardige van een externe informatie architect is vaak dat zij (mits zij daarvoor het mandaat krijgen uiteraard) zich dwars door de organisatie kunnen bewegen, zonder geremd te worden door de typische eigenaardigheden van die organisatie. Door de doorgaans analytische inslag van de informatie architect is het doel slechts het verkrijgen van inzicht in de belangrijke en beschikbare informatie voor de te ontwikkelen internetomgeving. Hierbij bovendien rekening houdend met de wensen en eisen op het vlak van marketing, communicatie en design vanuit uw eigen organisatie maar ook de verwachtingen en wensen van de externe belanghebbenden, geïnteresseerden, klanten en overige bezoekers.
Niet zelden komen er voor organisaties verrassende conclusies uit voort. Deze kunnen variëren van de wijze waarop bijvoorbeeld een productaanbod is gestructureerd tot en met de stappen die men moet doorlopen om te komen tot een volledige aanvraag voor bijvoorbeeld een specifieke dienst van uw onderneming. Deze – voor u volmaakt logische - stappen of aangebracht onderscheid kunnen door een bezoeker aan uw website volledig anders worden uitgelegd. Onbegrip is daar nog de minst ernstige vorm van. In een erger geval zal de bezoeker nooit vinden wat gezocht werd of zelfs afhaken en is er sprake van een gemiste kans.
Even terug naar het eerste hoofdstuk; daar stelden we al dat een website geen doel op zich is maar een middel waarmee u bepaalde doelen wilt bereiken. Het zal u duidelijk zijn dat een doordachte opzet essentieel is om uw bezoekers te blijven boeien. Een goede informatie architectuur draagt daarom in belangrijke mate bij aan hoe een bezoeker uw website ervaart. Dankzij de doordachte opzet bereikt de bezoeker bovendien het bewuste doel dat ù voor ogen had.
Dankzij de doordachte opzet bereikt de bezoeker bovendien het bewuste doel dat ù voor ogen had.
Daniël Kuijk
E daniel.kuijk@xicero.com
T 0251-655569
